Wat ik leerde van Leo Bormans over geluk

Het was een zaterdag in oktober, en Vonk en Visie opende zijn nieuwe vormingscentrum. Maarten en Belle, die de organisatie runnen, ontvingen me aan de deur alsof ik familie was. Vonk en Visie inspireert leerkrachten, en intussen ook welzijnswerkers, om een plek te maken waar mensen graag leren, en ik zet er met veel plezier mijn schouders mee onder. Een uurtje later stond Leo Bormans op het podium.

Leo reist de wereld rond als ambassadeur van geluk en levenskwaliteit. Hij vroeg honderd onderzoekers om hun werk over geluk samen te vatten in hoogstens duizend woorden, en zo werd The World Book of Happiness geboren, een boek over geluk, hoop en liefde. Herman Van Rompuy, toen voorzitter van de Europese Raad, gaf het cadeau aan de wereldleiders, met de vraag om geluk en levenskwaliteit op hun politieke agenda te zetten. Of ze er iets mee gedaan hebben, laat ik in het midden.

Wat is geluk?

Leo vroeg ons om te denken aan een gelukkig moment van de voorbije dagen. Ik moest niet ver zoeken: een uur eerder, aan de deur bij Maarten en Belle. Volgens Leo heeft zo'n moment bijna nooit iets met geld of spullen te maken, en zitten er meestal vier dingen in:

• Het is een ervaring.
• Het komt als een verrassing.
• Het gaat vaak over waardering: een zoen, een schouderklopje, een warm woord.
• Je beleeft het zelden alleen.

Toen ik mijn moment ernaast legde, klopten ze alle vier.

Leo vertelde ook wat mensen op het einde van hun leven het meest missen. Dat ze meer hun eigen leven hadden geleid. Minder hard hadden gewerkt. Meer hun gevoelens hadden toegelaten, meer tijd met vrienden hadden doorgebracht, en zichzelf meer geluk hadden gegund. Waarom doen we dan zo vaak het omgekeerde?

Wat geluk in de weg staat.

Geluk heb je niet in de hand. Een deel ervan zit in je aard, een deel in waar je geboren bent. En toch kan je er iets aan doen, want hoe je naar je leven kijkt, kan je oefenen.

Geluk is zelden een ding, en bijna altijd een moment met anderen.

Een van de dingen die Leo noemde: alle gevoelens toelaten maakt gelukkiger. Een lach en een traan, schrik en kwaadheid, en alles daartussen. Wat het moeilijk maakt, zijn angst, moeite met emoties, en perfectionisme. Over dat laatste maakte hij een onderscheid dat me bijbleef: de ene perfectionist is bang om fouten te maken, de andere wil het vooral zo goed mogelijk doen. Herken je de eerste, lees dan Is het nooit goed genoeg?

Wat ons gelukkig maakt.

Veiligheid is een eerste voorwaarde, en daar zit bij ons het probleem meestal niet. Verbondenheid is een tweede, en daar wringt het schoentje. Volgens Leo is er meer eenzaamheid dan ooit, en is onze digitale wereld daar een grote spelbreker in.

Een derde is je eigen kompas volgen. We weten allemaal ergens wat goed voor ons is en waar we naartoe willen. Alleen hangen er rond dat kompas veel magneten die eraan trekken, zoals een gsm naast een wandelkompas. Meer daarover in Moeite met kiezen? Een levenskompas helpt!

En positief in het leven staan, kan je leren. In de positieve psychologie heet dat herkaderen: wie op problemen focust, ziet problemen, en wie op oplossingen focust, ziet oplossingen. Drie oefeningen daarvoor staan in 3 oefeningen uit de positieve psychologie.